ANALISA LAPORAN KESIHATAN – PESAKIT PERTAMA OGOS 2026

Di bawah ini saya bezakan antara apa yang benar-benar ditunjukkan oleh data, perkara yang mungkin, dan perkara yang masih perlu disiasat.

Mxxxx Yxxxx, lelaki, 53 tahun
Sampel darah: 19 Ogos 2026

---

1. GAMBARAN BESAR

Ada beberapa perkara yang menarik dalam kes ini.

Perkara yang agak meyakinkan

• Creatinine sekarang 115 µmol/L

• eGFR 62 mL/min/1.73 m²

• Potassium 4.2 mmol/L

• Sodium 139 mmol/L

• Calcium 2.46 mmol/L

• Phosphate 1.12 mmol/L

• PTH 4.45 pmol/L

• Albumin 43 g/L

• Glucose 4.4 mmol/L

• HbA1c 5.3%

• Triglyceride 1.1 mmol/L

• HDL 1.4 mmol/L

• Liver function normal

• Tiada oedema

• Tiada diabetes

• Tidak merokok

Jadi, laporan ini tidak menunjukkan keadaan renal/metabolik yang sedang mengalami kegagalan teruk atau komplikasi CKD yang jelas.

Tetapi ada beberapa perkara yang saya anggap lebih penting daripada angka eGFR 62 itu sendiri:

5 perkara utama yang perlu diberi perhatian

1. Punca CKD masih tidak jelas.

2. Proteinuria/albuminuria belum diukur secara kuantitatif, walaupun pesakit mengalami air kencing berbuih selama ±6 bulan dan mempunyai sejarah batu karang.

3. BP masih tinggi, sekitar 144/83–145/88.

4. Terdapat microcytosis + iron status rendah, walaupun Hb masih normal.

5. Terdapat penurunan berat badan 66 → 63 kg dalam 3 bulan, yang perlu dipastikan sama ada disengajakan atau tidak.

Ini sebenarnya lebih penting untuk disiasat daripada cuba “mengejar” eGFR supaya kembali ke angka tertentu.

---

2. FUNGSI BUAH PINGGANG

Keputusan sekarang

• Creatinine: 115 µmol/L — sedikit tinggi mengikut makmal

• eGFR: 62 mL/min/1.73m² — rendah berbanding reference makmal >90

• Urea nitrogen: 2.7 mmol/L — rendah

Kategori G

Jika eGFR 62 ini berterusan ≥3 bulan, secara klasifikasi GFR KDIGO ia berada dalam:

G2 = eGFR 60–89

Jadi saya tidak akan melabelkan pesakit sebagai CKD G3a berdasarkan keputusan sekarang sahaja.

Tetapi ini tidak bermaksud “buah pinggang normal”.

Pesakit mempunyai sejarah diberitahu CKD sejak 2020 dan pernah mempunyai eGFR sekitar 47 dengan creatinine 146. Oleh itu, sejarah menunjukkan memang terdapat masalah renal kronik yang perlu diteruskan penilaiannya.

Yang menarik ialah perubahan:

Creatinine terdahulu: 146
Creatinine sekarang: 115

eGFR terdahulu: 47
eGFR sekarang: 62

Ini adalah perubahan yang positif.

Tetapi kita tidak boleh mengatakan CKD telah “reverse” hanya berdasarkan dua bacaan tersebut.

eGFR boleh berubah kerana:

• hydration

• muscle mass

• dietary protein

• keadaan sebelum ujian

• biological variation

• perubahan ubat

• perubahan tekanan darah

• faktor lain.

KDIGO sendiri menekankan bahawa penilaian CKD perlu melihat trend GFR dan albuminuria, bukan satu bacaan terpencil. (KDIGO)

Urea rendah

Urea 2.7 mmol/L agak rendah.

Dalam konteks beliau:

• vegan

• pengambilan legumes/tofu/tempeh dilaporkan hanya ±50 g sehari

• protein diet mungkin agak rendah

• minum sekitar 2 L sehari

• liver function normal

urea rendah tidak menunjukkan kegagalan buah pinggang.

Ia boleh berkait dengan pengambilan protein yang agak rendah atau faktor lain. Ini juga satu sebab saya tidak mahu diet beliau terlalu restrictive.

---

3. PROTEIN/ALBUMIN DALAM URIN

Ini ialah bahagian paling penting yang masih hilang.

Pesakit melaporkan:

• air kencing berbuih

• air kencing berbuih semakin banyak

• berlaku sekitar 6 bulan

• pernah diberitahu mempunyai batu karang

• pernah disebut proteinuria sebagai kemungkinan punca

• pernah mengalami air kencing berdarah

• tiada ultrasound

• tiada kidney biopsy

• belum pernah berjumpa nephrologist.

Ini merupakan kombinasi yang saya rasa perlu disiasat dengan lebih serius.

Tetapi kita belum boleh mengatakan pesakit mempunyai proteinuria yang tinggi.

Sebab laporan ini tidak mengandungi:

• Urine ACR

• Urine PCR

• 24-hour urine protein

• urinalysis lengkap

• urine microscopy

Maka saya tidak boleh menentukan A1/A2/A3.

Saya juga tidak boleh menentukan sama ada proteinuria berada dalam nephrotic range.

Apa yang saya mahu dibuat

Sekurang-kurangnya:

Urine ACR

dan

Urinalysis + urine microscopy

Saya juga akan pertimbangkan:

Urine PCR

terutamanya jika ACR tinggi atau terdapat hematuria/proteinuria yang ketara.

Jika ACR tinggi, ia boleh mengubah penilaian risiko CKD dengan ketara.

Kenapa saya lebih mengambil berat tentang ini?

Kerana pesakit mempunyai:

foamy urine + history hematuria + hypertension + family history kidney failure/dialysis.

Gabungan ini membuatkan kita perlu memikirkan kemungkinan penyakit glomerular atau renal disease lain — tetapi ini masih hipotesis, bukan diagnosis.

---

4. ANEMIA & IRON STATUS

Ini antara penemuan makmal yang paling menarik.

Hb

13.1 g/dL

Masih dalam reference range makmal:

13.0–18.0 g/dL.

Jadi:

Beliau belum mengalami anemia berdasarkan Hb sekarang.

Tetapi RBC morphology menunjukkan sesuatu yang perlu diperhatikan.

MCV

73 fL — rendah

MCH

24 pg — rendah

RDW

16.1% — tinggi

PCV

39% — sedikit rendah

Ini menunjukkan pola:

microcytosis + hypochromic tendency + RDW tinggi.

Kemudian kita lihat iron studies:

• Serum iron: 8.3 µmol/L — rendah

• TSAT: 19%

• Ferritin: 39.7 µg/L

• Transferrin: 2.00 g/L — rendah

• TIBC: 44.8 µmol/L

Apakah ini iron deficiency?

Sangat wajar untuk mempertimbangkan iron deficiency.

Tetapi saya tidak mahu terus menulis:

“Pesakit mengalami iron deficiency anemia.”

Kerana Hb masih 13.1.

Lebih tepat:

Terdapat bukti iron availability yang rendah dengan microcytosis, tetapi belum memenuhi gambaran anemia berdasarkan Hb semasa.

KDIGO 2026 turut menekankan bahawa iron deficiency boleh berlaku dalam CKD walaupun anemia belum jelas, dan TSAT/ferritin perlu dinilai bersama konteks klinikal. (KDIGO)

Ada satu lagi kemungkinan

Thalassemia trait juga patut dipertimbangkan apabila terdapat microcytosis.

Tetapi RDW tinggi dan iron rendah membuatkan iron deficiency menjadi kemungkinan yang penting.

Jadi saya tidak akan membuat kesimpulan hanya daripada MCV.

Apa yang saya mahu periksa?

• repeat FBC

• ferritin

• serum iron

• TIBC/transferrin

• TSAT

• reticulocyte count

• peripheral blood film

• B12

• folate

Dan jika microcytosis kekal selepas status iron diperbetulkan:

Hb electrophoresis / pemeriksaan hemoglobinopathy boleh dipertimbangkan.

Satu perkara yang penting pada lelaki berumur 53 tahun

Jika iron deficiency benar-benar disahkan, kita juga perlu mencari punca kehilangan darah, bukan sekadar memberikan iron.

Antara perkara yang perlu dibincangkan dengan doktor:

• occult GI blood loss

• gastritis

• ulcer

• penggunaan NSAID

• masalah gastrointestinal lain

Beliau juga mempunyai sejarah reflux.

---

5. ELECTROLYTES & MINERAL

Sodium

139 mmol/L — normal

Potassium

4.2 mmol/L — normal

Ini sangat penting.

Tiada hyperkalemia pada masa ini.

Chloride

104 mmol/L — normal

Calcium

2.46 mmol/L — normal

Phosphate

1.12 mmol/L — normal

Kesimpulan

Saya tidak nampak alasan daripada keputusan ini untuk meletakkan beliau pada low-potassium atau aggressive low-phosphorus diet.

Ini selari dengan pendekatan KDIGO moden yang tidak menganggap semua pesakit CKD perlu menghapuskan buah-buahan, sayur-sayuran dan plant foods secara automatik. KDIGO 2024 malah menekankan diet sihat dengan lebih banyak plant-based foods dan kurang ultra-processed foods. (KDIGO)

---

6. POTASSIUM — ADA SATU PERKARA YANG SAYA AKAN UBAH

Pesakit menggunakan:

garam pink Himalayan.

Ini bukan bermaksud rendah sodium.

Garam Himalayan pada asasnya masih merupakan garam yang mengandungi sodium chloride.

Jadi jangan menganggap:

“Pink Himalayan salt = kidney-friendly salt.”

Lebih penting ialah jumlah sodium keseluruhan.

Dan saya tidak mahu beliau menggunakan potassium chloride/salt substitute secara rutin tanpa sebab, walaupun potassium sekarang normal.

KDIGO menekankan bahawa potassium daripada potassium salts/additives boleh mempunyai bioavailability tinggi; potassium chloride salt substitutes juga perlu diberi perhatian khusus. (KDIGO)

---

7. CKD-MBD

Keputusan:

• Calcium: 2.46

• Phosphate: 1.12

• PTH: 4.45

• Vitamin D: 71 nmol/L

• ALP: 86 U/L

Calcium/phosphate/PTH

Setakat data ini:

tidak terdapat bukti jelas CKD-MBD yang aktif.

PTH masih dalam reference range.

Vitamin D

71 nmol/L

Makmal mengklasifikasikan:

Insufficiency: 50–74 nmol/L

Sufficiency: 75–250 nmol/L.

Jadi vitamin D beliau sedikit tidak mencukupi, bukan severe deficiency.

Saya tidak nampak alasan untuk mega-dose vitamin D.

Lebih sesuai:

• lihat sun exposure

• dietary sources

• pertimbangkan supplement yang munasabah jika doktor/dietitian rasa perlu

• ulang 25-OH vitamin D.

---

8. CARDIOVASCULAR & LIPID

Keputusan:

• Total cholesterol: 4.4

• HDL: 1.4

• LDL: 2.6

• TG: 1.1

• non-HDL: 3.0

• TC/HDL: 3.1

Secara umum lipid profile ini tidak buruk.

Tetapi LDL 2.6 berada tepat pada/sekitar cut-off makmal.

Dan pesakit:

• lelaki

• umur 53

• mempunyai CKD

• mempunyai hypertension

Maka cardiovascular risk tetap penting.

KDIGO 2024 menyatakan bahawa bagi orang dewasa ≥50 tahun dengan CKD dan eGFR ≥60 (G1–G2), statin disyorkan; untuk eGFR <60, statin atau statin/ezetimibe disyorkan. (KDIGO)

Ini bukan bermakna saya menyuruh beliau mula statin sendiri.

Tetapi ini adalah perkara yang wajar dibincangkan dengan doktor berdasarkan keseluruhan cardiovascular risk.

ApoB

ApoB tidak diperiksa.

Jika tujuan kita ialah penilaian cardiovascular risk yang lebih mendalam, ApoB boleh dipertimbangkan.

---

9. METABOLIC HEALTH

Glucose

4.4 mmol/L

Normal.

HbA1c

5.3%

Normal.

Jadi tiada bukti daripada laporan ini untuk diabetes atau prediabetes.

Uric acid

0.43 mmol/L

Masih dalam reference range makmal.

Jadi tiada hyperuricemia berdasarkan range tersebut.

---

10. THYROID

Data thyroid tidak tersedia.

Tiada:

• TSH

• Free T4

• Free T3

Maka saya tidak akan menganggap thyroid normal hanya kerana ia tidak dilaporkan.

Jika terdapat simptom seperti:

• mudah letih

• perubahan berat badan

• berdebar

• intolerance terhadap sejuk/panas

• gangguan tidur

boleh dipertimbangkan TSH ± Free T4.

---

11. INFLAMMATION

ESR

40 mm/hour

Reference <31.

Ini meningkat.

Tetapi ESR sangat nonspecific.

Ia tidak boleh memberitahu kita:

“Ini inflammation kerana CKD.”

atau:

“Ini autoimmune disease.”

Ia perlu dilihat bersama simptom dan pemeriksaan lain.

Menariknya, beliau juga mempunyai:

• iron availability rendah

• microcytosis

• ESR meningkat

Inflammation boleh mempengaruhi iron metabolism, tetapi dalam kes ini kita masih perlu mencari punca sebenar.

CRP

Tidak tersedia.

Jika ingin menilai inflammatory burden dengan lebih baik:

hs-CRP atau CRP boleh dipertimbangkan berdasarkan keadaan klinikal.

---

12. LIVER & OTHER FINDINGS

Liver function kelihatan baik:

• Albumin 43

• Total protein 76

• AST 23

• ALT 19

• GGT 17

• ALP 86

• bilirubin 15.4

FIB-4:

0.96 — low risk berdasarkan cut-off yang diberikan oleh makmal.

Tiada isu liver utama yang jelas daripada laporan ini.

Hepatitis B surface antigen dan antibody juga non-reactive.

---

13. BERAT BADAN & PEMAKANAN

Tinggi:

165 cm

Berat:

63 kg

BMI ≈ 23.1 kg/m²

Jadi beliau tidak overweight.

Tetapi:

66 kg → 63 kg dalam 3 bulan

= penurunan sekitar 4.5%.

Pesakit mengatakan berat “stabil”, jadi kita perlu menjelaskan sama ada penurunan itu:

• disengajakan?

• kerana diet?

• kerana kurang makan?

• kerana stress?

• kerana reflux?

• atau tidak disengajakan?

Ini penting.

Saya agak risau tentang protein intake

Pesakit melaporkan:

• breakfast: tosei

• lunch: nasi basmati + sayur + tempe

• dinner: nasi basmati + sayur + tauhu

• legumes/beans/dhal/tempeh/tofu: ±50 g/day

Jika 50 g itu merujuk kepada jumlah keseluruhan protein foods, ia mungkin agak rendah.

Namun kita perlukan food record 3 hari untuk mengira protein sebenar.

Saya tidak mahu beliau mengambil high-protein diet.

Tetapi saya juga tidak mahu CKD diet menyebabkan:

under-eating + muscle loss + nutritional inadequacy.

KDIGO mencadangkan sekitar 0.8 g protein/kg/day untuk CKD G3–G5, sambil mengelakkan pengambilan protein tinggi >1.3 g/kg/day. (KDIGO)

Pada 63 kg, 0.8 g/kg ≈ 50 g protein sehari.

Ini ialah anggaran sasaran, bukan arahan untuk mengejar angka tersebut secara agresif.

---

14. PEMAKANAN — PLANT POWERED KIDNEY DIET

Pada saya, beliau tidak memerlukan diet CKD yang terlalu restrictive berdasarkan laporan ini.

Saya lebih suka pendekatan:

Whole-food, plant-powered kidney diet

dengan:

Kekalkan

• sayur

• buah dalam jumlah munasabah

• tempeh

• tauhu

• legumes

• whole grains yang sesuai

• rempah dan herba

• makanan minimally processed.

KDIGO 2024 sendiri menekankan pengambilan lebih banyak plant-based foods berbanding animal-based foods serta mengurangkan ultra-processed foods. (KDIGO)

Potassium

Potassium sekarang 4.2.

Jadi:

tidak perlu low-potassium diet secara automatik.

Lebih penting kurangkan:

• potassium additives

• processed foods

• potassium chloride salt substitute

daripada takut kepada semua buah dan sayur.

KDIGO turut menekankan bahawa potassium daripada whole plant foods tidak semestinya mempunyai bioavailability yang sama seperti potassium salts/additives. (KDIGO)

Phosphorus

Phosphate normal.

Jadi saya tidak akan menyuruh beliau menghapuskan:

• tempeh

• tauhu

• legumes

• whole grains

hanya kerana “CKD”.

Lebih penting mengurangkan phosphate additives dalam makanan ultra-processed.

Sodium

Ini perlu diberi perhatian lebih serius.

Sasaran KDIGO adalah sekitar:

<2 g sodium/day

≈ <5 g garam/day.

Memandangkan BP sekitar 144/83, pengurangan sodium berpotensi membantu BP dan kidney protection.

---

15. BLOOD PRESSURE — ANTARA SASARAN TERPENTING

BP:

145/88

Home average:

144/83

Ini bukan bacaan yang saya anggap ideal untuk pesakit CKD.

KDIGO 2021 mencadangkan sasaran systolic BP <120 mmHg menggunakan standardized office BP, tetapi guideline memberi amaran bahawa sasaran ini tidak boleh diterapkan secara terus kepada bacaan BP yang diambil secara non-standardized. (KDIGO)

Jadi langkah pertama bukan sekadar berkata:

“Turunkan BP.”

Tetapi:

Sahkan BP dengan betul

• seated 5 minit

• kaki di lantai

• lengan disokong

• cuff sesuai

• jangan bercakap

• beberapa bacaan

• rekod pagi/malam selama beberapa hari

Kemudian doktor boleh menentukan sasaran dan rawatan yang sesuai.

Jika ACR tinggi

Jika urine ACR menunjukkan albuminuria A2/A3, isu BP menjadi lebih penting lagi dan ACE inhibitor/ARB mungkin sangat relevan untuk dibincangkan dengan doktor.

KDIGO mengesyorkan RAS inhibitor pada CKD dengan albuminuria tertentu dan menekankan pemantauan creatinine dan potassium selepas memulakan atau menaikkan dos. (KDIGO)

---

16. SGLT2 INHIBITOR — BELUM BOLEH MEMBUAT KEPUTUSAN

Pesakit tidak diabetes.

eGFR:

62

Dalam KDIGO 2024, SGLT2 inhibitor disyorkan untuk orang dewasa dengan CKD dan:

• eGFR ≥20 + urine ACR ≥200 mg/g, atau

• heart failure.

(KDIGO)

Jadi dalam kes ini:

ACR sangat penting.

Jika ACR tinggi, perbincangan mengenai SGLT2 inhibitor menjadi jauh lebih relevan.

Jika ACR rendah dan tiada heart failure, kita tidak boleh membuat kesimpulan berdasarkan data sekarang.

Perlu juga diingat bahawa KDIGO sedang mengemas kini Chapter 3 kerana bukti baharu mengenai penggunaan SGLT2i dan terapi lain dalam CKD tanpa diabetes. (KDIGO)

---

17. GAYA HIDUP

Exercise

Pesakit:

3 kali/minggu × 40 minit

= ±120 minit/minggu.

Ini sudah baik.

Saya akan cadangkan peningkatan secara beransur-ansur jika tiada kontraindikasi:

sasaran ±150 minit aktiviti sederhana/minggu

dan kurangkan sitting time.

Beliau duduk:

±12 jam sehari.

Ini mungkin salah satu sasaran lifestyle yang sangat praktikal.

Tidak semestinya perlu exercise berat.

Contohnya:

• berjalan 10 minit selepas makan

• berdiri setiap 30–60 minit

• berjalan ringan di pejabat

• tambah sedikit latihan resistance jika sesuai.

---

18. TIDUR & STRESS

Ini sebenarnya saya anggap isu besar tetapi sering terlepas pandang.

Tidur:

4 jam/malam

Stress:

7/10

Punca:

• pekerjaan

• kewangan

Ini bukan sekadar isu “wellness”.

Tidur yang sangat pendek dan chronic stress boleh menyukarkan kawalan:

• BP

• appetite

• glucose regulation

• fatigue

• cardiovascular risk

• adherence kepada diet/exercise.

Jadi saya akan memasukkan sleep improvement sebagai sebahagian daripada kidney-care plan.

---

19. HYDRATION

Beliau minum:

±2 L/day

Kencing:

±5 kali/day

Tiada:

• oedema

• oliguria

• fluid restriction

• worsening urine volume.

Jadi saya tidak nampak alasan daripada data ini untuk menyuruh beliau minum 3–4 liter sehari.

2 L mungkin munasabah untuk keadaan sekarang, tetapi jumlah sebenar perlu disesuaikan dengan:

• cuaca/aktiviti

• urine output

• BP

• sodium

• heart function

• oedema

• nasihat doktor.

---

20. APA YANG PALING MEMBIMBANGKAN

Saya susun mengikut priority.

PRIORITI 1 — Tentukan proteinuria/albuminuria

Ini paling penting.

ACR + urinalysis + microscopy ± PCR.

Kerana kita belum tahu sama ada beliau:

A1, A2 atau A3.

Dan kita belum tahu sama ada foamy urine itu benar-benar disebabkan oleh proteinuria.

---

PRIORITI 2 — Tentukan punca CKD

Beliau mempunyai:

• CKD sejak 2020

• history batu karang

• kemungkinan proteinuria

• hematuria

• foamy urine

• family history kidney failure/dialysis

• belum pernah ultrasound

• belum pernah jumpa nephrologist.

Ini cukup kuat untuk saya mencadangkan nephrology review.

---

PRIORITI 3 — Kawal BP

Purata home BP:

144/83

Ini terlalu tinggi untuk diabaikan dalam pesakit CKD.

---

PRIORITI 4 — Investigate iron deficiency/microcytosis

Walaupun Hb belum rendah:

MCV 73 + MCH 24 + iron 8.3 + TSAT 19% + ferritin 39.7

memerlukan follow-up.

---

PRIORITI 5 — Berat badan & nutritional adequacy

Penurunan 66 → 63 kg perlu dijelaskan.

Jangan sampai diet CKD menyebabkan:

protein/energy undernutrition.

---

PRIORITI 6 — Sleep

4 jam tidur setiap malam adalah sasaran lifestyle yang sangat perlu diperbaiki.

---

PRIORITI 7 — Vitamin D

71 nmol/L:

insufficient ringan, bukan deficiency teruk.

---

21. PEMERIKSAAN LANJUT YANG SAYA CADANGKAN

Paling penting

Urine

• Urinalysis

• urine microscopy

• urine ACR

• urine PCR jika perlu

Kidney evaluation

• repeat creatinine/eGFR

• cystatin C

• eGFR creatinine-cystatin C jika tersedia

• electrolytes

• bicarbonate/CO₂

• uric acid

Untuk proteinuria/hematuria

Bergantung kepada keputusan ACR/urinalysis:

• renal ultrasound

• urine microscopy

• nephrology assessment

• further serology jika clinical picture menyokong.

Saya tidak terus mencadangkan autoimmune panel atau kidney biopsy. Itu perlu bergantung kepada keputusan urine dan clinical assessment.

Untuk microcytosis/iron

• repeat FBC

• ferritin

• iron

• TIBC/transferrin

• TSAT

• reticulocyte count

• peripheral blood film

• B12

• folate

Jika iron deficiency disahkan:

cari punca blood loss, terutama GI, bukan hanya menggantikan iron.

Cardiovascular/metabolic

Boleh dipertimbangkan:

• ApoB

• hs-CRP/CRP

• thyroid profile jika clinically indicated.

---

22. PELAN 0–4 MINGGU

1. Jangan buat restrictive kidney diet dahulu

Jangan potong:

• buah

• sayur

• legumes

• tempeh

• tauhu

semata-mata kerana CKD.

2. Kurangkan sodium

Fokus kepada:

• makanan restoran

• kuah

• sambal masin

• kicap

• sos

• makanan segera

• processed food.

Pink Himalayan salt tetap perlu dikira sebagai garam/sodium.

3. Jangan gunakan potassium chloride salt substitute tanpa nasihat profesional.

4. Dapatkan urine ACR + urinalysis + microscopy.

5. Buat renal ultrasound.

Terutamanya kerana ada history batu karang + hematuria.

6. Jumpa nephrologist.

Bukan kerana beliau sedang mengalami kidney failure.

Tetapi kerana punca CKD belum jelas dan proteinuria/hematuria belum disiasat dengan lengkap.

7. Rekod BP di rumah.

8. Tingkatkan tidur secara beransur-ansur.

9. Jangan mengambil high-protein supplement.

10. Buat food diary 3 hari.

Ini penting untuk saya menentukan:

• protein

• sodium

• potassium

• phosphorus

• calories

• fibre

dengan lebih tepat.

---

23. PELAN 1–3 BULAN

Fokus kepada:

A. Kidney

• trend eGFR

• ACR

• BP

• urine findings.

B. Nutrition

• protein adequacy

• calorie adequacy

• sodium reduction

• whole-food plant diet.

C. Iron

Tentukan sama ada microcytosis/iron deficiency berterusan.

D. Cardiovascular

Bincang cardiovascular risk dan keperluan lipid-lowering therapy dengan doktor.

E. Lifestyle

• tidur

• exercise

• sitting time

• stress.

---

24. TARGET PEMANTAUAN

Saya akan gunakan parameter berikut:

Kidney

• Creatinine

• eGFR

• cystatin C/eGFRcr-cys

• ACR

• PCR jika diperlukan

• urine microscopy

BP

Target perlu ditentukan menggunakan kaedah pengukuran yang standard dan clinical context.

Electrolytes

• potassium

• sodium

• bicarbonate/CO₂

Mineral

• calcium

• phosphate

• PTH

• vitamin D

Blood

• Hb

• MCV

• MCH

• RDW

• ferritin

• TSAT

• iron

Cardiovascular

• LDL

• non-HDL

• triglycerides

• ApoB jika dibuat.

---

25. RED FLAGS

Pesakit perlu mendapatkan penilaian segera jika berlaku:

• sakit dada

• sesak nafas

• pengsan

• berdebar kuat/berterusan bersama rasa lemah atau pening

• bengkak yang cepat bertambah

• pengurangan air kencing yang ketara

• darah dalam air kencing yang banyak

• muntah berterusan

• kelemahan teruk/confusion

• BP yang sangat tinggi terutama bersama sakit kepala teruk, sakit dada, sesak nafas atau gejala neurologi.

---

26. KESIMPULAN UNTUK PESAKIT

Perkara yang saya paling mahu beliau faham ialah:

Keputusan sekarang bukan gambaran bahawa buah pinggang sedang gagal.

Malah, eGFR sekarang 62, lebih baik daripada bacaan terdahulu yang beliau ingat sekitar 47.

Tetapi kita belum boleh mengatakan masalah buah pinggang sudah pulih sepenuhnya.

Perkara paling penting sekarang bukan mengejar eGFR semata-mata.

Kita perlu menjawab soalan:

“Mengapa beliau mendapat CKD sejak 2020, dan adakah benar terdapat protein dalam air kencing?”

Air kencing berbuih selama 6 bulan, sejarah hematuria, batu karang dan family history kidney failure menjadikan pemeriksaan urine sangat penting.

Pada masa yang sama, BP perlu diperbaiki dan status iron perlu diperhatikan.

Dari sudut pemakanan, saya tidak melihat keperluan untuk beliau takut kepada buah, sayur, tempeh atau tauhu berdasarkan potassium dan phosphate sekarang. Pendekatan yang lebih baik ialah whole-food plant-powered diet dengan kawalan sodium, protein yang mencukupi tetapi tidak berlebihan, dan mengurangkan makanan ultra-processed.

---

RINGKASAN 10 PERKARA PALING PENTING

1. eGFR sekarang 62 = G2 jika CKD berterusan; bukan G3a pada bacaan ini.

2. Creatinine sekarang 115, lebih baik daripada 146 yang pernah dilaporkan.

3. ACR belum dibuat — ini antara data paling penting yang hilang.

4. Foamy urine + history hematuria perlu disiasat dengan urinalysis, microscopy dan ACR.

5. Punca CKD masih belum jelas; renal ultrasound + nephrology review wajar dipertimbangkan.

6. BP sekitar 144/83–145/88 masih terlalu tinggi untuk diabaikan.

7. Potassium 4.2 dan phosphate 1.12 normal — tiada asas untuk aggressive low-K/low-P diet sekarang.

8. Terdapat microcytosis + iron availability rendah, walaupun Hb masih normal.

9. Vitamin D 71 nmol/L = insufficiency ringan.

10. Fokus terbesar sekarang ialah menentukan proteinuria/punca CKD + mengawal BP + memastikan nutritional adequacy, bukan mengejar eGFR secara obsesif.

---

PELAN TINDAKAN PESAKIT MULAI HARI INI

1. Teruskan diet berasaskan whole plant foods — jangan takut buah/sayur secara automatik.

2. Kurangkan sodium dan makanan restoran/processed food.

3. Jangan gunakan potassium chloride sebagai pengganti garam tanpa nasihat profesional.

4. Kekalkan tempeh/tauhu/legumes dalam jumlah yang munasabah; jangan high-protein.

5. Sasarkan protein sekitar ±0.8 g/kg/day ≈ 50 g/day sebagai titik permulaan jika memang sesuai dengan keadaan klinikal dan status nutrisi beliau. (KDIGO)

6. Rekod BP pagi dan malam secara konsisten.

7. Usahakan tidur daripada 4 jam kepada jumlah yang lebih mencukupi secara berperingkat.

8. Teruskan berjalan dan kurangkan 12 jam sitting sehari.

9. Buat urine ACR + urinalysis + microscopy secepat yang munasabah.

10. Bawa semua keputusan ini kepada doktor/nephrologist untuk menentukan sama ada perlu ACEi/ARB, SGLT2 inhibitor atau rawatan lain — terutama selepas keputusan ACR diketahui. KDIGO 2024 menggunakan albuminuria sebagai faktor penting dalam menentukan terapi kidney-protective. (KDIGO)

Satu perkara yang saya anggap sangat penting untuk langkah seterusnya

Jangan buat meal plan CKD terperinci untuk Mohd Yusri dahulu.

Saya cadangkan kita dapatkan 3 data yang sangat kritikal dahulu:

① Urine ACR
② Urinalysis + urine microscopy
③ Senarai lengkap ubat & supplement yang sedang diambil

Kerana ketiga-tiga data ini boleh mengubah cadangan diet dan rawatan dengan ketara — khususnya berkaitan proteinuria, BP, ACEi/ARB, SGLT2i dan potassium. KDIGO 2024 sendiri menekankan penilaian GFR bersama albuminuria untuk stratifikasi risiko CKD. (KDIGO)

Nota penting: Analisis ini ialah interpretasi berasaskan laporan yang diberikan dan guideline semasa, bukan diagnosis atau pengganti penilaian doktor/nephrologist. Saya sengaja tidak mengisi parameter yang tidak diperiksa sebagai “normal”.